Koniec zastraszania obywateli przez bezpodstawne pozwy - Prezydent podpisał ustawę anty-SLAPP

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę określaną jako anty-SLAPP, której celem jest ograniczenie wykorzystywania postępowań sądowych do tłumienia debaty publicznej. Nowe przepisy mają zapewnić skuteczniejszą ochronę m.in. dziennikarzom, aktywistom, organizacjom społecznym i mieszkańcom angażującym się w sprawy publiczne.

Ministerstwo Sprawiedliwości oceniło podpisanie ustawy jako przełomową zmianę. W opublikowanym stanowisku resort podkreślił, że przez lata pozwy typu SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation) były wykorzystywane przez podmioty dysponujące znacznymi środkami - w tym korporacje, polityków czy instytucje - do wywierania presji na osoby zabierające głos w ważnych sprawach społecznych.


Jednym z najważniejszych rozwiązań wprowadzonych przez ustawę jest odwrócenie ciężaru dowodu. Po złożeniu przez pozwanego wniosku o uznanie pozwu za oczywiście bezzasadny to powód będzie musiał wykazać, że jego działania nie mają na celu ograniczenia debaty publicznej. Sąd będzie miał trzy miesiące na rozpatrzenie takiego wniosku.

Przepisy wskazują również przesłanki, które mogą świadczyć o tym, że pozew ma charakter SLAPP. Należą do nich m.in.:


Nowa ustawa przewiduje także instrumenty finansowe mające zniechęcić do składania bezzasadnych pozwów. Pozwany będzie mógł domagać się od powoda wpłaty zabezpieczenia na pokrycie kosztów procesu. Jeśli sąd uzna pozew za nadużycie, powód poniesie pełne koszty postępowania, w tym wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej. Dodatkowo sądy będą mogły nakładać grzywny sięgające nawet 20-krotności minimalnego wynagrodzenia, a w szczególnie rażących przypadkach nawet 100-krotności tej kwoty.

Do sprawy odniósł się także portal press.pl komentując podpisanie ustawy słowami: "Koniec zastraszania obywateli przez bezpodstawne pozwy" - triumfuje Ministerstwo Sprawiedliwości.

Pozytywnie nowe przepisy oceniła Helsińska Fundacja Praw Człowieka, która od lat udziela pomocy osobom dotkniętym postępowaniami typu SLAPP.


Fundacja zwraca uwagę, że nawet jeśli takie postępowania kończą się oddaleniem pozwu lub uniewinnieniem, wiążą się z wielomiesięcznym stresem, kosztami i koniecznością angażowania czasu oraz środków finansowych. Zdaniem HFPC ich głównym celem jest wywołanie tzw. efektu mrożącego, czyli zniechęcenie obywateli do publicznego zabierania głosu.


HFPC wskazuje, że jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych na etapie prac parlamentarnych było właśnie odwrócenie ciężaru dowodu.


Przyjęcie ustawy stanowi jednocześnie realizację zobowiązań Polski wynikających z prawa Unii Europejskiej, w tym z unijnej dyrektywy anty-SLAPP. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zapowiedziała monitorowanie stosowania nowych przepisów oraz dalsze wsparcie osób, które będą doświadczać prób uciszania poprzez nadużywanie postępowań sądowych.

Źródła: Ministerstwo Sprawiedliwości, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, press.pl

• slapp
• anty slapp
• ministerstwo sprawiedliwosci
• helsinska fundacja praw czlowieka
• karol nawrocki
• prezydent rp
• wolnosc slowa