W katyńskim lesie spoczęli też tczewianie

(fot. mat. prasowe)
Tczew - W katyńskim lesie spoczęli też tczewianie
Dzisiaj Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, ustanowiony, by upamiętnić blisko 22 tysiące polskich jeńców wojennych zamordowanych strzałem w tył głowy, rozkazem stalinowskich władz. Rosjanie dopiero w latach 90-tych przyznali się do popełnionej zbrodni. W katyńskim lesie polegli także mieszkańcy Tczewa.

Po sowieckiej agresji na Polskę, 17 września 1939 roku, w niewoli sowieckiej znalazło się ok. 250 tys. żołnierzy polskich. Wśród nich było ponad 10 tys. oficerów. Na początku października 1939 roku zwolniono część jeńców - szeregowców. Jednocześnie władze sowieckie rozpoczęły tworzenie obozów, tzw. "oficerskich" w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Ten ostatni przeznaczony był dla polskich policjantów, żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza oraz funkcjonariuszy więziennych. Wśród wszystkich uwięzionych sporą grupę stanowili oficerowie rezerwy, którzy dostali powołanie do wojska w momencie wybuchu wojny. W cywilu byli lekarzami, inżynierami, nauczycielami, urzędnikami itp. - stanowili cały przekrój przedwojennej, polskiej inteligencji. Prócz nich sowieckimi jeńcami zostali kapelani wojskowi; zarówno katoliccy, jak i protestanccy oraz prawosławni i wyznania mojżeszowego.

Decyzja o wymordowaniu wszystkich więźniów wspomnianych obozów, jak i osadzonych w więzieniach NKWD w przedwojennych, wschodnich województwach Rzeczypospolitej zapadła 5 marca 1940 roku. Podjęło ją Biuro Polityczne KC WKP(b), a więc najwyższe władze sowieckie. W piśmie, które Ławrientij Beria - ludowy komisarz spraw wewnętrznych skierował do Stalina, nazywał jeńców polskich "zatwardziałymi, nierokującymi poprawy wrogami władzy sowieckiej". Wnioskował w nim o rozpatrzenie "sprawy" w trybie specjalnym "z zastosowaniem wobec nich najwyższego wymiaru kary - rozstrzelanie". Ponadto wyroki miały zapadać bez wzywania aresztowanych i bez przedstawiania zarzutów, bez decyzji o zakończeniu śledztwa i aktu oskarżenia. 3 kwietnia 1940 roku rozpoczęto likwidację obozu w Kozielsku, dwa dni później obozów w Starobielsku i Ostaszkowie. Przez kolejne 6 tygodni polscy więźniowie wywożeni byli w transportach do miejsca kaźni. W Katyniu, strzałem w tył głowy, zamordowano 4404 jeńców obozu w Kozielsku. W Charkowie zgładzono przetrzymywanych wcześniej w Starobielsku (3896 osób). Więźniów Ostaszkowa zamordowano natomiast w Kalininie (obecnie miejscowość nosi nazwę Twer), zaś pogrzebano w Miednoje. Łącznie, w tych egzekucjach zamordowano 14587 polskich jeńców wojennych. Na mocy tej samej decyzji rozstrzelano 7300 Polaków przebywających w różnych więzieniach na terenach włączonych do ZSRS (Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich). Spośród zamordowanych jeńców obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie ocalało 448 osób. Zostały one przewiezione do utworzonego przez NKWD obozu przejściowego w Pawliszczew Borze, a następnie przetransportowano do miasta Griazowiec. Rodziny zamordowanych jeńców zostały natomiast ofiarami masowych deportacji w głąb ZSRS.

13 kwietnia 1943 roku Niemcy podali informację o odkryciu masowych grobów w Katyniu. Władze sowieckie od początku kłamały, zaprzeczając swojej winie w sprawie zbrodni na polskich jeńcach wojennych. Natomiast Niemcy próbowali wykorzystać odkrytą zbrodnię w celach propagandowych oraz w celu wywołania rozdźwięku wśród aliantów. Władze ZSRR dopiero 13 kwietnia 1990 roku przyznały się do zamordowania polskich jeńców wojennych w czasie II wojny światowej. Wśród zgładzonych były również osoby związane z przedwojennym Tczewem oraz Kociewiem.




Jeńcami obozu w Kozielsku, których personalia udało się ustalić, a którzy mieli związek z przedwojennym Tczewem lub Kociewiem, byli:

- Jerzy Józef Bąkowski-Jaxa - naczelnik Sądu Grodzkiego w Tczewie,
- Bolesław Błęcki - kierownik Oddziału Zamiejscowego Sądu Okręgowego w Starogardzie Gdańskim,
- Alfons Józef Bychowski - magister farmacji mieszkający w Tczewie,
- Kazimierz Daszkiewicz- Korybut - absolwent Szkoły Marynarki Handlowej w Tczewie,
- Kazimierz Filipski - od 1921 do 1929 roku przodownik Policji Państwowej w Tczewie,
- Konrad Walerian Hawranke - w latach 1903-1905 uczeń progimnazjum Collegium Marianum w Pelplinie,
- Izydor Janca - w latach 1914-1919 uczeń Collegium Marianum w Pelplinie,
- Marcin Kamiński - w latach 1905-1909 uczeń Collegium Marianum w Pelplinie,
- Bronisław Józef Lubinkowski - absolwent Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Tczewie,
- Franciszek Nowicki - w latach 1907-1912 uczeń Collegium Marianum w Pelplinie,
- Mieczysław Piotrowski - absolwent Szkoły Morskiej w Tczewie,
- Alfred Popiel - pracownik Ubezpieczalni Społecznej w Tczewie,
- Ludwik Jan Redzimski - nauczyciel Szkoły Powszechnej w Pelplinie,
- Franciszek Jan Staniszewski - inspektor szkolny w Tczewie,
- Zygmunt Szymkiewicz - naczelny Lekarz tczewskiej Ubezpieczalni Społecznej i kierownik Ośrodka Zdrowia w Tczewie,

- Erwin Urbańczyk - w 1920 roku przydzielony do dowództwa wojskowego dworca w Tczewie,
- Zygmunt Nikodem Wojciechowski - absolwent Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie,
- Witold Wroczyński - w latach 1935-1939 dyrektor Gimnazjum Mechanicznego w Tczewie,
- Stanisław Mieczysław Ziejewski - podporucznik rezerwy.

Jeńcami obozu w Ostaszkowie, których personalia udało się ustalić, a którzy mieli związek z przedwojennym Tczewem lub Kociewiem, byli:

- Franciszek Adamczyk - funkcjonariusz Posterunku Policji Państwowej w Gniewie,
- Jan Adamski - funkcjonariusz Posterunku Policji Państwowej w Pelplinie,
- Stanisław Białous - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie,
- Feliks Bonk - funkcjonariusz Posterunku Policji Państwowej w Suchostrzygach (Tczew),
- Bronisław B. Borowiec - komendant Komisariatu Straży Granicznej w Gniewie,
- Tadeusz Franciszek Chełmecki - funkcjonariusz Straży Granicznej w Gniewie,
- Franciszek Ćwikliński - funkcjonariusz Policji Państwowej w Wielkich Walichnowach i Pelplinie,
- Marcin Duczmal - w latach 1934-1935 funkcjonariusz Posterunku Policji Państwowej w Suchostrzygach (Tczew),
- Piotr Grduszak - funkcjonariusz Służby Celnej w Tczewie,
- Józef Jaworski - komendant Posterunku Policji Państwowej w Pelplinie,
- Franciszek Kasperek,
- Augustyn Krajnik - funkcjonariusz Wydziału Śledczego Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie,
- Piotr Kramkowski - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie,
-Teofil Krefft - kierownik Wydziału Śledczego Komendy Policji Państwowej w Tczewie,
- Władysław Lange,
- Paweł Leszczyński - funkcjonariusz Wydziału Śledczego Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie,
- Aleksander Lisowiec - funkcjonariusz Komendy Policji Państwowej w Tczewie,
- Julian Makowski - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie i Chojnicach,
- Jan Mielcarek,
- prawdopodobnie Antoni Nagórski,
- Jakub Napierała - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie,
- Sylwester Nowadzki - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie,
- Edward Karol Okulski - kierownik Inspektoratu Straży Granicznej w Tczewie,
- Wawrzyniec Olejniczak - funkcjonariusz Wydziału Śledczego Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie,
- Edward Pietroń - funkcjonariusz Komisariatu Granicznego w Tczewie,
- Leon Połom - funkcjonariusz Policji Państwowej w Tczewie,
- Leon Puchowski - funkcjonariusz Komisariatu Granicznego w Tczewie,
- Tadeusz Ignacy Skalski - kierownik Komisariatu Granicznego w Tczewie,
- Michał Sobczak - funkcjonariusz Posterunku Granicznego w Tczewie,
- Jan Synoradzki - funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie,
- Stefan Syrnicki - funkcjonariusz Posterunku Policji Państwowej w Pelplinie,
- Leon Tawdul - funkcjonariusz Komisariatu Granicznego w Tczewie,
- Jan Trzebiatowski - we wrześniu1939 roku służył w Komisariacie Granicznym w Tczewie,
- Józef Wierzbowski - funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie,
- Antoni Wierzchowski - kierownik Komisariatu Straży Granicznej w Gniewie,
- Romuald Wiśniewski - funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji Państwowej w Tczewie.

Jeńcami obozu w Starobielsku, których personalia udało się ustalić, a którzy mieli związek z przedwojennym Tczewem lub Kociewiem, byli:

- Piotr Rafał Antonowicz - absolwent Wydziału Mechanicznego Szkoły Morskiej w Tczewie,
- Jan Izydor Błęcki,
- Jan Feliks Cybula - urzędnik tczewskiego Banku Ludowego,
- Wojciech Roman Czerski,
- Tadeusz Graczyk - adiutant dowódcy 2. Batalionu Strzelców w Tczewie,
- Bolesław Andrzej Hagmajer - absolwent Wydziału Nawigacji Szkoły Morskiej w Tczewie,
- Teofil Kuc,
- Marian Bronisław Sagański - dowódca kompanii w 2. Batalionie Strzelców w Tczewie,
- Roman Skornia - oficer 2. Batalionu Strzelców w Tczewie.

Prawdopodobnie związki z Kociewiem mieli także zamordowani w Ostaszkowie policjanci: Czesław Gryc i Jan Gryc. Być może jeńcami obozu kozielskiego był Kazimierz Leśniewski -właściciel majątku w Kursztynie oraz Czesław Teodor Waligóra - dzierżawca majątku w Małżewku.

Radosław Wiecki


Na podstawie:

- Tczewski Panteon Katyński, Marcin Kłodziński, Tczew 2017
- https://dzieje.pl/aktualnosci/zbrodnia-katynska

Drukuj
Prześlij dalej

Komentarze (11)
dodaj komentarz

  • uczeń1970_gość_gość_gość

    13.04.2021, 14:28

    ??????????????????

    kiedy była w Tczewie Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej? komuś się coś pokiełbasiło

    Odpowiedz
    IP: 83.23.xx7.xx9 
  • +3

    Szkoła marynarki wojennej _gość

    13.04.2021, 16:51

    Proszę o odpowiedź

    To pytanie do Pana Radosława.

    Odpowiedz
    IP: 37.47.xx4.xx6 
  • +5

    Baba_gość_gość

    13.04.2021, 19:08

    Mieszkancy Tczewa 01.09.1939

    Ja mam pytanie. Który z tych zamordowanych mieszkal 01.09.1939 w tczewie? Tutaj jest nawet wymieniony pan który prawdopodobnie we wrzesniu 1939 sluzyl w komisariacie granicznym w tczewie. Jak on tam sluzyl, i jak wojna zaczela sie 01.09.1939 i tego samego dnia dostal sie do niewoli to do jakiej niewoli ? Do sowieckiej ? To sowieci napadli na tczew? Albo niemcy wymienaili sie jencami z sowietami? Jaki osiol to napisal???? A przepraszam, tczew wtedy byl miastem granicznym i byl mistem na wschodzie polski !. Ja wiem ze w tczewie jest duzo zalogi z zabuga, ale jak juz cos pisac to prosze pisac to tak zeby to dla kazdego bylo logiczne i zrozumiale. Moze i te osoby które zostaly zamordowane w katyniu kiedys mieszkaly albo uczyly albo tylko tu pracowaly w tczewie albo mialy cos wpólnego z tczewem. Ale zaden z nich nie mieszkal w tczewie 01.09.1939. Naucz sie osle histori !!! Napoleon tez kiedys spal jedna, noc w tczewie. To prosze poprawic historie, i sprostowac: ze byly przywódca fracuzki mieszkal w tczewie. To caly swiat bedzie sie smial. Pozdrawiam

    Odpowiedz
    IP: 84.158.xx7.xx1 
  • +4

    Oburzony_gość

    13.04.2021, 19:40

    Proszę o odpowiedź

    Popieram. A autora naprawdę z całego serca proszę aby popracował na przyszłość nad swoim warsztatem. To się kupy nie trzyma. Panie autorze R. W. proszę na przyszłość tworzyć albo dobre teksty albo może nic nie pisać.

    Cytuj
    IP: 109.207.xx4.xx9 
  • Rw_gość

    13.04.2021, 19:59

    Odpowiedź

    Witam jest to ewidentna pomyłka Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej znajdował się w Toruniu i istniała od 1922 do 1928 roku kiedy to przemianowano ją na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej. W 1938 roku przeniesiono ją do Bydgoszczy. Współcześnie na tradycje tej szkoły powołuje się Akademia Marynarki Wojennej. A więc Bronisław Lubinkowski był absolwentem Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu a nie w Tczewie Pozdrawiam i dziękuję za wskazanie błędu w tekście Radosław Wiecki

    Odpowiedz
    IP: 5.173.xxx.xx0 
  • +2

    Oburzony_gość_gość

    13.04.2021, 20:16

    Dziękuję

    Dziękuję za odpowiedź. To świadczy o klasie jak człowiek potrafi się przyznać do błędów. Gratuluję

    Cytuj
    IP: 37.47.xx4.xx6 
    +1

    Baba_gość_gość

    13.04.2021, 20:41

    Mieszkancy Tczewa 01.09.1939

    No niestety na moje pytania niema odpowiedzi ani natwet poprawki. To ja panu odpowiem. Zaden mieszkaniec tczewa niezostal zamordowany w katyniu. Jak juz pisalem, to tylko osoby które w przeszlosci czyli przed 01.09.1939 mialy cos wspólnego z tym miastem. Mieszkaniec jakiegos miasta albo regionu, to tylko taka osoba która w danym czasie zamieszkiwala dane miasto albo region. Czyli nie szukajmy bohaterów albo poszodowanych z danego miasta albo regionu na sile. Mozna kazdemu oddac czesc za to w jaki sposób ta osoba oddala swoje zycie, ale niemozna szukac czegos na sile. Pozdrawiam

    Cytuj
    IP: 84.158.xx7.xx1 
  • Rw_gość_gość

    13.04.2021, 21:13

    Odpowiedź Baba_gość_gość

    Witam jeśli chodzi o sformułowanie "W katyńskim lesie polegli także mieszkańcy Tczewa." Nie jest ono zawarte w moim oryginalnym tekście również tytuł nie został stworzony przeze mnie być może są to sformułowania pochodzące od redakcji portalu. Natomiast ja używałem sformułowań "osoby związane z przedwojennym Tczewem oraz Kociewiem" Nie mam bowiem 100% pewności że nikt z wymienionych w tekście nie był mieszkańcem Tczewa. Natomiast oczywiście wśród wymienionych są mieszkańcy powiatu jak i osoby, które miały tylko jakiś związek z przedwojennym Tczewem Pozdrawiam Radosław Wiecki

    Odpowiedz
    IP: 178.235.xx1.xx9 
  • Rw_gość_gość

    13.04.2021, 21:31

    Odpowiedź Baba_gość_gość

    Witam jeśli chodzi o sformułowanie "W katyńskim lesie polegli także mieszkańcy Tczewa." Nie jest ono zawarte w moim oryginalnym tekście. Również nie ja jestem autorem tytułu - być może pochodzą one od redakcji portalu. W moim tekście używam słów "osoby związane z przedwojennym Tczewem oraz Kociewiem" ponieważ nie mam 100% pewności że nikt spośród wymienionych w tekście nie był Mieszkańcem Tczewa. Natomiast oczywiście wśród wymienionych są mieszkańcy powiatu jak i osoby, które miały tylko związek z przedwojennym Tczewem Pozdrawiam Radosław Wiecki

    Odpowiedz
    IP: 178.235.xx1.xx9 
  • +1

    Baba_gość_gość

    13.04.2021, 22:08

    Mieszkancy Tczewa 01.09.1939

    "W katyńskim lesie spoczęli też tczewianie" Tutaj jest juz wielki blad w naglówku. Jak juz to byli tczewianie. Pozdrawiam

    Cytuj
    IP: 84.158.xx7.xx1 
  • +1

    Marek_gość

    13.04.2021, 23:33

    Pamięci Ich Cześć i Chwała - koniec dyskusji

    Odpowiedz
    IP: 178.235.xx9.xx6 
Uwaga! Publikowane powyżej komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu, które dodano po zaakceptowaniu regulaminu. Tcz.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Jeżeli którykolwiek komentarz łamie zasady, zawiadom nas o tym używając opcji "zgłoś naruszenie zasad komentowania lub zgłoś nadużycie" dostępnej pod każdym komentarzem.