Fabryka Sztuk online. W wigilię św. Andrzeja jest dla dziewcząt nadzieja

Andrzejki (fot. mat .prasowe)
Tczew - Fabryka Sztuk online. W wigilię św. Andrzeja jest dla dziewcząt nadzieja

zobacz galerię zdjęć: 3
Andrzejki (29.11) są jednym z pięciu ważnych dni wróżebnych. Pozostałe to: wigilia św. Katarzyny, czyli katarzynki (24.11) dla chłopców, wigilia Bożego Narodzenia (24.12) dla obojga płci, wigilia Nowego Roku (30.12) dla dziewcząt oraz wigilia św. Jana (23.06) głównie dla dziewcząt. Wszystkie te dni przypadają w czasie przełomu. Przełomy w kulturze ludowej były uważane za najlepsze okresy wróżebne.

Na św. Andrzeja wróżono nie tyko w Polsce, ale i w Niemczech, Szwajcarii, Słowacji, Czechach, Rosji, Ukrainie, Litwie , Białorusi, Rumunii i Węgrzech, na wyspach greckich. W zabawach andrzejkowych brały udział tylko panny na wydaniu. Popularne i dziś andrzejki świętujemy w wigilię św. Andrzeja, czyli 29 listopada. Był to czas wróżebny dla dziewcząt, które chciały się dowiedzieć, czy i za kogo wyjdą za mąż. Św. Andrzej jest patronem m.in. panien na wydaniu i małżeństw, więc nie ma się co dziwić, że właśnie w wigilię jego święta próbowano się dowiedzieć czegoś więcej o przyszłym wybranku.

Repertuar wróżb matrymonialnych dla dziewcząt był bardzo szeroki. Do najpopularniejszych należało lanie na wodę przez dziurkę od klucza rozpuszczonego ołowiu lub wosku. Później panny rzucały cień na ścianę i próbowały zgadnąć, co przedstawia. Wypisywanie karteczek z imieniem ukochanego i ich losowanie stawały się coraz popularniejsze wraz z rozwojem na wsiach umiejętności czytania i pisania.

Do przewidywania kolejności zamążpójścia dziewczęta wykorzystywały zwierzęta. Lepiły kulki chleba, kiełbasy, po czym wpuszczały do izby wygłodniałego psa, koguta, kota lub gąsiora, i uważano, że ta, której przysmak zostanie pierwszy zjedzony, jako pierwsza stanie na ślubnym kobiercu.


Inną wróżbą było chowanie pod talerzami różnych przedmiotów. W zależności od tego, co dziewczyna wylosowała, taka czekała ją przyszłość: liść ruty - staropanieństwo, różaniec lub książeczka do nabożeństwa - zakon, pierścionek lub wstążka - zamążpójście, lalka - nieślubne dziecko.

Do innych wróżb należało rzucanie za siebie butem zdjętym z lewej nogi: jeśli but wylądował noskiem ku drzwiom - oznaczało to zamążpójście. Dziewczyny układały także jeden but za drugim, i ta, której but pierwszy dostanie progu, miała najszybciej wyjść za mąż.

Oprócz tego zapalano świeczki w łupinach orzechów, które puszczano na wodzie: jeśli zbliżyły się do siebie, wróżyło to miłość. Aby się dowiedzieć, jakiego stanu cywilnego będzie ich przyszły mąż, dziewczęta odliczały także sztachety w płocie mówiąc: kawaler, wdowiec..., aby ostatnia wskazała, kim będzie wybranek.

W sam dzień św. Andrzeja (30.11) dziewczęta z rana zaglądały do studni z wodą z nadzieją, że ukaże im się ukochany. Z kolei szczekający pies wskazywał kierunek, skąd ma przyjść kawaler.

Opracowała Kamila Gillmeister na podstawie:
- Klimaszewska Jadwiga, Doroczne obrzędy ludowe, [w:] Biernacka Maria, Frankowska Maria, Paprocka Wanda (red.), Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej T. 2, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1981.
- Landowski Roman, Dawnych obyczajów rok cały, Wydawnictwo Diecezji Peplińskiej Bernardinum, Pelplin 2000.
- Ogrodowska Barbara, Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne, Wydawnictwo Sport i Turystyka - MUZA SA, Warszawa 2004.
- Stelmachowska Bożena, Rok obrzędowy na Pomorzu, Wydawnictwo Region, Gdynia 2016.

Ikonografia:
1 - źródło: pixabay.com
2 -Wróżby andrzejkowe, rys. M.E. Andriolli, w: Z. Gloger, Rok polski w życiu, tradycji i pieśni, Warszawa 1900, CC0, źródło polona.pl
3,4 - Andrzejki, CC0, źródło: www.szukajwarchiwach.gov.pl

Drukuj
Prześlij dalej

Komentarze (3)
dodaj komentarz

  • -7

    kutwa_gość

    29.11.2020, 00:59

    pocozamykac

    Dramat Porażka Teraz jeszcze wróżby są zdalne. Wszechwiedząca wiedźma Ple-Ple "google" prawdę Ci powie. Należy docenić tych solidnie poturbowanych pracowników kultury. Dwoją się i Troją. Pozamykali Domy Kultury a Oni i tak próbują pomimo wiedźmy Ple-Ple. Otworzyli nagle galerie "spędy bydła" . Jak na ubój pchało się ludzisko po nowe tandetne TV. Nakupowali zrobieni wiedźmą Ple Ple. Za dwa i pół roku będą narzekać - co to za kupa. Jakby poszli do domu i zajęli się ofertą Domu Kultury to nie będzie konsekwencji.

    Odpowiedz
    IP: 84.38.xx2.xx3 
  • +3

    Psychiatra_gość

    29.11.2020, 08:18

    Bierz leki co ci lekarz zapisał...

    Cytuj
    IP: 78.88.xx5.xx8 
  • +1

    .._gość

    29.11.2020, 11:04

    ..

    Ja się pytam kiedy sesja i wybór przewodniczącego??

    Odpowiedz
    IP: 109.207.xx4.xx2 
Uwaga! Publikowane powyżej komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu, które dodano po zaakceptowaniu regulaminu. Tcz.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Jeżeli którykolwiek komentarz łamie zasady, zawiadom nas o tym używając opcji "zgłoś naruszenie zasad komentowania lub zgłoś nadużycie" dostępnej pod każdym komentarzem.