Igraszki z cenzurą, czyli jak to było z opalaniem się bez tekstyliów

Należę do tego pokolenia żurnalistów, które na własnej skórze odczuło działalność „chłopców z Mysiej”, czyli cenzury. Z minifelietonów pisywanych m.in. do POLITYKI mniej więcej co trzeci był zatrzymywany. Miałem też rozmowę ostrzegawczą - jeszcze jeden „nieprawomyślny” tekst i będę miał zakaz publikacji. Jak i do czego przyczepiali się cenzorzy, niech posłuży za przykład zamieszczony poniżej tekst, który nie poszedł do druku, bo były zastrzeżenia do jego treści. I bynajmniej nie chodziło o obyczajność. Krzysztof Antoń.

Trudno dziś dociec, co spowodowało, iż Chałupy wpisały się do rejestru polskich symboli jako miejscowość związana z naturyzmem. Być może zainteresowanie się tą - swego czasu cichą, spokojną - wioską rybacką przez środowiska artystyczno-dziennikarsko-litereckie stolicy nie przepadające za plażowymi przyodziewkami, a także sławny wyczyn pisarza Janusza Głowackiego sprawiły, że latem zaczęło przyjeżdżać do tej miejscowości coraz więcej przeciwników tekstyliów. Na początku lat 80., kiedy o nagiszach w Polsce było już bardzo głośno, bo pisano o tym w prasie, pokazywano w TV reportaże z imprez, Wodecki zaśpiewał swój pastisz, uznany potem za knajpiany przebój, hasło "naturyzm” zawsze kojarzyło się już z Chałupami. (…)

Kiedy w roku 1984 nastał czas wyborów do rad narodowych, chałupinie, którym nadmiar naturyzmu na półwyspie przestał się podobać, wyciągnęli pistolet szantażu: jeśli władza nie usunie golasów z plaży - notabene leżącej poza granicami wioski, a nawet i gminy - to oni, stali mieszkańcy, do urn nie pójdą. Frekwencja rzecz ważna. Wojewódzki urzędnik w oficjalnym piśmie na warunki przystał, nakazując swym podwładnym, by umieścili przed wjazdem na półwysep Helski tablicę informującą, iż na całym tym terenie opalanie się bez niczego jest zabronione, a naruszenie tego zakazu będzie ścigane i podlegało karze. I był to jeszcze jeden martwy przepis.(…)Prezentującym ów problem w mediach dostało się od opozycjonistów. Wyróżniło się w tym zwłaszcza trzech stróżów moralności, dziś już nieżyjących. Ale: de mortuis nil nisi bene.(…)

Latem 1983 do wojewody-generała wpłynęło oficjalne pismo, w którym autor, z racji pełnionej funkcji osoba ważna w regionie, sugerował, by zrobić porządek z plażą naturystyczną na gdańskich Stogach, czyli zamknąć, bo to…I tu były podane „słuszne” argumenty za takim rozwiązaniem. Ówczesny szef województwa rozwiązanie sprawy zlecił jednemu z wydziałów Urzędu. W lokalnej prasie ukazało się ogłoszenie, w którym obywatel kierownik informował, na jakie konsekwencje - zgodnie z zapisami w artykułach 51 i 140 kw - narażają się opalający się nago na tej dzikiej, leżącej kilkaset metrów od plaży strzeżonej ,od ponad 40 lat istniejącej.

Za ostrzeżeniem poszły czyny - w teren wyruszyły patrole Milicji Obywatelskiej. Widocznie służby publicznego porządku nie miały wtedy ważniejszych spraw na głowie, więc zabawiały się w podchody z plażowymi golasami. Przyłapanym na „gorącym uczynku” delikwentkom i delikwentom milicjanci kazali się ubierać lub proponowali mandat ; albo obie rzeczy naraz - nałożenie: odzieży i „sztrafu”. Opornych straszono skierowaniem wniosku o ukaranie przez kolegium ds. wykroczeń. Dziś to już historia, trochę groteskowa, ale - jak mówią ci, którym taka przygoda się przydarzyła - różnie wtedy bywało.(…)



Pierwsze próby zrzeszania się naturystów podjęte zostały w Gdańsku wczesną jesienią 1983 roku. Wielokrotne rozmowy w Urzędzie Wojewódzkim, wyjaśnianie całej sprawy, przekonywanie, w końcu złożenie stosownych dokumentów zaowocowało powiedzeniem „tak”. I była to decyzja odpowiedzialnego za sprawę kompetentnego referenta. Veto postawiło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które zastrzegło sobie akceptowanie decyzji podległych mu wydziałów w terenie, a dotyczące rejestrowania stowarzyszeń i organizacji. W tym przypadku ministerstwo nie widziało potrzeby legalizacji naturystycznej formacji, „ze względu na fakt, iż powstanie takiej organizacji nie odpowiada względom społecznego pożytku”. Urzędnik na górze wie lepiej, co obywatelowi do szczęścia potrzeba, a nie to, co on chce - zgodnie z prawem - mieć i robić.(…)

Była też próba związania się golasów z PTTK. Miało w tym pomóc spotkanie, zorganizowane jak należy, zalegalizowane jako zgromadzenie w stosownym wydziale specjalnego urzędu. Niestety. ”Kombatanci” z zarządu zrezygnowali z propozycji i naturystów pod swe skrzydła nie wzięli. Ciekawostka: w trakcie owego spotkania, z udziałem zainteresowanych bynajmniej nie w „strojach organizacyjnych”, na sali pojawił się nieznany nikomu osobnik, który obfotografował wszystkich siedzących przy stolikach. I tak jak nagle się pojawił, tak i zniknął.(…)

Powyższy tekst, będący fragmentem większej całości, nie dostał aprobaty cenzury, ponieważ wyśmiewał się (sic!) z organów władzy ludowej.



Daleki jestem od epatowania odbiorców tym problemem. Chciałem jedynie pokazać, jak trudno było w czasach istniejącej cenzury przebić się z tekstem, który mógł „naruszyć porządek oraz powagę wiodącej siły narodu ludowego państwa”.