MOPS sprawdzi majątek i może odebrać świadczenia. Zmiany wejdą w życie w 2027 roku

Od 2027 roku zmienią się przepisy dotyczące pomocy społecznej. Rząd planuje nowelizację art. 12 ustawy o pomocy społecznej, która ma doprecyzować zasady odbierania świadczeń osobom, których sytuacja majątkowa okaże się nieproporcjonalna do deklarowanych dochodów. W praktyce oznacza to, że Miejskie i Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej będą mogły nie tylko odmówić przyznania świadczenia, ale również uchylić wcześniej wydaną decyzję o jego przyznaniu.

Projekt nowelizacji nie tworzy całkowicie nowych kryteriów oceny sytuacji materialnej osób korzystających z pomocy społecznej. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, jego celem jest doprecyzowanie obowiązujących regulacji oraz zwiększenie spójności ich stosowania.


Oznacza to, że organ pomocy społecznej będzie mógł reagować nie tylko na etapie składania wniosku, ale również wtedy, gdy po przyznaniu świadczenia sytuacja majątkowa beneficjenta ulegnie istotnej zmianie.

Co zmieni się w praktyce?

Obecnie art. 12 ustawy o pomocy społecznej pozwala odmówić przyznania świadczenia, jeśli pracownik socjalny stwierdzi znaczną dysproporcję między deklarowanymi dochodami a faktycznym majątkiem osoby lub rodziny.

Od 2027 roku do przepisu zostaną dodane słowa: "lub uchylić decyzję przyznającą świadczenie".

Oznacza to, że w sytuacji, gdy osoba już korzystająca z pomocy społecznej otrzyma np. spadek, darowiznę, wartościową nieruchomość lub znaczne środki finansowe, MOPS będzie mógł zakończyć wypłatę niektórych świadczeń, jeśli uzna, że beneficjent jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową przy wykorzystaniu własnego majątku.

Spadek lub darowizna mogą mieć znaczenie

Zmiana przepisów może mieć zastosowanie między innymi wobec osób, które otrzymają:


Samo otrzymanie spadku lub darowizny nie będzie automatycznie oznaczało utraty świadczeń. Kluczowa pozostanie ocena, czy między dochodami a majątkiem występuje wyraźna dysproporcja oraz czy zgromadzony majątek pozwala samodzielnie zaspokoić potrzeby życiowe.

Przykład z praktyki

Problematyka nie jest nowa. Jeden z beneficjentów pomocy społecznej opisał sytuację, w której po otrzymaniu od brata 206 tys. zł jako rozliczenia za mieszkanie odziedziczone po rodzicach utracił świadczenia z pomocy społecznej.

Takie przypadki już dziś są możliwe, jednak nowelizacja ma jednoznacznie umożliwić również uchylanie wcześniej wydanych decyzji o przyznaniu świadczeń w oparciu o art. 12 ustawy.

Których świadczeń mogą dotyczyć zmiany?

Projekt dotyczy przede wszystkim świadczeń uzależnionych od sytuacji dochodowej i majątkowej, w szczególności świadczeń o charakterze ciągłym.

Przykładem są:


Jeżeli osoba korzystająca z preferencyjnej odpłatności za usługi opiekuńcze odziedziczy wartościowy majątek, MOPS będzie mógł ponownie ocenić jej sytuację i uchylić wcześniejszą decyzję, co może oznaczać konieczność ponoszenia pełnych kosztów usług.

Zmiany nie obejmują natomiast świadczeń, których przyznanie nie zależy od dochodu, takich jak zasiłek pielęgnacyjny.

Eksperci od lat zwracali uwagę na rolę majątku

Znaczenie majątku przy przyznawaniu pomocy społecznej od lat podkreśla również orzecznictwo sądów administracyjnych.


Podobne stanowisko wielokrotnie prezentowało także Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przypominając, że pomoc społeczna ma charakter uzupełniający i jest skierowana do osób, które rzeczywiście nie są w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych.

Cel zmian

Projektodawcy podkreślają, że nowelizacja ma przede wszystkim uporządkować stosowanie przepisów i usunąć wątpliwości interpretacyjne dotyczące możliwości uchylania wcześniej wydanych decyzji o przyznaniu świadczeń.

Jeżeli nowe przepisy wejdą w życie zgodnie z planem, od 2027 roku ośrodki pomocy społecznej będą dysponowały wyraźną podstawą prawną do ponownej oceny sytuacji majątkowej osób korzystających z pomocy społecznej również po przyznaniu świadczenia.