ZUS wyjaśnia: Pieniądze po zmarłym emerycie nie muszą przepaść

Kwestia konieczności zwrotu emerytury lub renty doręczonej po śmierci świadczeniobiorcy, a także status świadczenia, które wpłynęło na konto bankowe, wciąż budzą wątpliwości wielu osób. W odpowiedzi na te niejasności Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o obowiązujących zasadach, jednoznacznie wskazując, kto może zachować wypłacone pieniądze, a kiedy pojawia się obowiązek ich zwrotu.

Kiedy prawo do świadczenia wygasa?

Nie zawsze trzeba zwracać do ZUS emeryturę lub rentę należną za miesiąc, w którym świadczeniobiorca zmarł. Prawo do tych świadczeń ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. Jeśli zmarła ona przed terminem płatności świadczenia i istnieje możliwość jego wstrzymania, ZUS przestaje przekazywać pieniądze od miesiąca, w którym nastąpił zgon. Jeśli nie było to możliwe, wstrzymanie wypłaty następuje w kolejnym miesiącu.

Czym jest niezrealizowane świadczenie?

Niezrealizowane świadczenie to takie, do którego zmarła osoba była uprawniona przed śmiercią, ale go nie pobrała lub nie zostało ono jej wypłacone. Jeżeli na przykład ktoś zmarł 1 października i ZUS nie wypłacił świadczenia, ponieważ otrzymał informację o zgonie, to niezrealizowaną emeryturę może wypłacić członkom rodziny - ale wyłącznie na ich wniosek.

W sytuacji, gdy ZUS wstrzymał wypłatę w tym samym miesiącu, w którym nastąpił zgon, uprawniony członek rodziny może złożyć wniosek o wypłatę świadczenia niezrealizowanego. Niezrealizowane świadczenie to również takie, w przypadku którego osoba zainteresowana złożyła wniosek o emeryturę lub rentę i zmarła, zanim ZUS zdążył je przyznać.

Podobnie dzieje się, gdy zmarły złożył wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty, ale przed jego rozpatrzeniem odszedł. W takiej sytuacji należność przysługująca zmarłemu może być wypłacona w ramach niezrealizowanych świadczeń.

Kto ma prawo do wypłaty pieniędzy?

Prawo do niezrealizowanych świadczeń mają:

W pierwszej kolejności: mąż, żona lub dzieci zmarłego, pod warunkiem że prowadziły z nim wspólne gospodarstwo domowe.
W drugiej kolejności: małżonek i dzieci, z którymi zmarły nie prowadził wspólnego gospodarstwa.
W trzeciej kolejności: inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub ci, na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła (w razie braku wyżej wymienionego małżonka i dzieci).

Terminy i wymagane dokumenty

Wniosek o niezrealizowane świadczenie (druk ENS) należy złożyć przed upływem 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której ono przysługiwało.

Dokumenty, na podstawie których ZUS ustala uprawnienia do niezrealizowanych świadczeń, to:
• odpis aktu zgonu (chyba że został złożony wcześniej, np. wraz z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy),
• w przypadku małżonka: odpis aktu małżeństwa,
• w przypadku dzieci: odpis aktu urodzenia,
• oświadczenie lub inne dowody potwierdzające prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego ze zmarłym bądź przyczynianie się do jego utrzymania.



Wniosek i dokumenty można:
• złożyć osobiście w każdej placówce ZUS (może to zrobić również pełnomocnik),
• wysłać pocztą,
• przesłać drogą elektroniczną przez eZUS.

Kwestie podatkowe (PIT-11)

Niezrealizowane świadczenie stanowi przychód osoby, której ZUS je wypłaci. Z tego powodu instytucja potrąci od świadczenia podatek i odprowadzi go do urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku podatkowego prześle również informację o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11).