Nie trać ochrony na morzu: Jak zyskać prawo do zasiłków i emerytury w ZUS

Marynarze mogą już samodzielnie opłacać składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, bez względu na banderę statku. Nowe przepisy obejmują zarówno osoby pracujące pod banderami państw trzecich, jak i krajów UE czy EFTA. Zmiany porządkują dotychczasowe zasady i znacznie ułatwiają dostęp do emerytur, rent, zasiłków oraz świadczeń zdrowotnych.

Zakres ubezpieczenia i kod zgłoszenia

Nowe regulacje umożliwiają wszystkim marynarzom przystąpienie do ubezpieczeń społecznych, bez względu na banderę statku. Aby skorzystać z tego rozwiązania, należy zgłosić się do ubezpieczeń z kodem 24 00. Pozwala to na samodzielne opłacanie składek na:

Ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe)
Ubezpieczenie zdrowotne
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy
Przed zmianą przepisów marynarze mieli dostęp jedynie do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Reforma gwarantuje zabezpieczenie finansowe w postaci emerytur i rent, a także pełne prawo do świadczeń w razie choroby czy wypadku przy pracy.

Kto może skorzystać z nowych rozwiązań?

Z nowych rozwiązań mogą skorzystać marynarze, którzy mieszkają w Polsce i są zatrudnieni na statkach o pojemności brutto od 100 jednostek pod dowolną banderą. Warunkiem jest posiadanie statusu marynarza. W ZUS należy przedłożyć zaświadczenie wydane przez agencję zatrudnienia bądź dyrektora urzędu morskiego.

Dwa sposoby rozliczeń pod polską banderą

Pracując na statku pod polską banderą na podstawie marynarskiej umowy o pracę, masz do wyboru dwa sposoby rozliczania z ZUS:

Możesz zdecydować, aby to armator zgłosił Cię jako pracownika i odprowadzał składki od Twojego wynagrodzenia, tak jak dotychczas.
Możesz też zgłosić się samodzielnie jako marynarz z kodem tytułu ubezpieczenia 24 00 i we własnym zakresie opłacać składki.
Jak zostać płatnikiem składek w ZUS?

Aby zostać płatnikiem składek w ZUS jako marynarz, musisz wykonać trzy kroki:

Uzyskać zaświadczenie o pracy na morzu, które wydaje - w zależności od formy zatrudnienia - dyrektor urzędu morskiego lub agencja zatrudnienia.
Zgłosić się do ZUS w ciągu miesiąca od otrzymania zaświadczenia.
Złożyć formularz ZUS ZUA z nowym kodem tytułu ubezpieczenia: 24 00.
Jako płatnik składek w ZUS samodzielnie przelewasz pieniądze na swoje ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz dobrowolne chorobowe) i zdrowotne, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Zawieszenie statusu marynarza

Jeśli w danym roku tymczasowo nie pracujesz na morzu, możesz zawiesić status marynarza na okres od 1 do maksymalnie 3 pełnych miesięcy kalendarzowych. W tym czasie:

Nie musisz opłacać składek.
Nie będziesz objęty ochroną ubezpieczeniową w razie choroby, macierzyństwa, wypadku czy długotrwałej niezdolności do pracy.
Okres zawieszenia nie będzie wliczał się do emerytury ani renty.
Terminy płatności i wysokość składek

Rozliczasz się w cyklu 12-miesięcznym od dnia uzyskania statusu marynarza (pomijając czas jego ewentualnego zawieszenia). Płatności przelewasz do 20. dnia kolejnego miesiąca . Na przykład składki za lipiec musisz opłacić i rozliczyć do 20 sierpnia. Najniższa podstawa, od której naliczasz składki, to aktualne minimalne wynagrodzenie. W tym roku wynosi ono co najmniej 4806 zł.

Wsteczne opłacanie składek za lata 2021-2025

Jeśli chcesz, możesz opłacić wstecznie składki emerytalne i rentowe za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r., aby zostać objętym tymi ubezpieczeniami. Istnieją jednak pewne warunki:

We wskazanym okresie nie mogłeś podlegać tym ubezpieczeniom z innego tytułu.
Musiałeś posiadać status marynarza przez co najmniej 3 miesiące w każdym roku objętym wnioskiem, co potwierdza zaświadczenie od dyrektora urzędu morskiego.
Musisz złożyć wniosek o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące w tym okresie (formularz o symbolu RMS) wraz z kopią zaświadczenia.
Wniosek RMS można złożyć do 31 grudnia 2027 r. Możesz to zrobić w formie papierowej w każdej placówce ZUS lub elektronicznie jako załącznik do pisma ogólnego (POG) na eZUS.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe we wniosku RMS nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym okresie.

Procedura po pozytywnej decyzji ZUS

Jeśli ZUS rozpatrzy wniosek pozytywnie i wyrazi zgodę na opłacenie składek za wybrane okresy, będziesz musiał:

Zgłosić się do ZUS z kodem tytułu ubezpieczeń 24 01.
Opłacić składki w terminie przewidzianym za miesiąc, w którym złożyłeś wniosek.
Złożyć w formie papierowej dokument rozliczeniowy za pierwszy miesiąc, o który wnioskujesz.