Cysterska Tabulatura Pelplińska. Jedno z największych muzycznych dziedzictw Europy jest na Kociewiu

W Bibliotece Diecezjalnej w Pelplinie rozpoczyna się nowy rozdział w historii jednego z najcenniejszych zabytków muzycznych Europy. Rusza program badań, konserwacji i digitalizacji Tabulatur Pelplińskich - bezcennego rękopisu muzycznego XVII wieku, będącego świadectwem duchowego, artystycznego i intelektualnego dziedzictwa dawnej Rzeczypospolitej.

Pelplin od wieków strzeże skarbów o wyjątkowym znaczeniu dla kultury europejskiej. Obok jedynego w Polsce egzemplarza Biblii Gutenberga znajduje się tutaj także zabytek o nieporównywalnej wartości dla historii muzyki - Tabulatury Pelplińskie. Ten monumentalny zbiór rękopiśmienny, powstały w pierwszej połowie XVII wieku, obejmuje blisko 900 kompozycji religijnych i świeckich, wokalnych oraz instrumentalnych. Jest jednym z największych i najważniejszych tego typu źródeł zachowanych w Europie.

W kartach pelplińskiego rękopisu zapisano muzyczne dziedzictwo epoki renesansu i wczesnego baroku - czasów, gdy kultura Rzeczypospolitej pozostawała w żywym dialogu z największymi centrami artystycznymi Europy. Tabulatury zachowują dzieła najwybitniejszych kompozytorów swoich czasów, ale również utwory anonimowe i kompozycje, które przetrwały wyłącznie w pelplińskim źródle. Dla współczesnej nauki są one nie tylko zabytkiem muzycznym, lecz także świadectwem duchowości, liturgii i kultury dawnej Europy.

Narodowy Instytut Fryderyka Chopina powołał specjalny zespół ekspertów, którego zadaniem będzie przeprowadzenie kompleksowych badań nad rękopisem oraz przygotowanie programu jego konserwacji i pełnej digitalizacji. W skład zespołu weszli wybitni specjaliści z zakresu historii muzyki XVI i XVII wieku, źródeł muzyki klawiszowej oraz cyfrowego opracowania zabytków muzycznych.

Rozpoczynający się projekt obejmie szczegółowe badania struktury i stanu zachowania rękopisu, prace konserwatorskie, opracowanie naukowe repertuaru oraz stworzenie nowoczesnego cyfrowego dostępu do zbioru. Integralną częścią przedsięwzięcia będą również koncerty prezentujące muzykę zachowaną w Tabulaturach Pelplińskich oraz międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona temu wyjątkowemu dziedzictwu.

Całość realizowana jest w ramach projektu "Polska kultura muzyczna w perspektywie europejskiej: źródła i konteksty", finansowanego z Funduszy Europejskich. Wartość dofinansowania przekracza 46,8 mln złotych. Projekt ten należy do największych przedsięwzięć związanych z ochroną i cyfrowym udostępnianiem polskiego dziedzictwa muzycznego, otwierając nowy etap badań nad kulturą muzyczną dawnej Europy i Rzeczypospolitej.

To wydarzenie ma znaczenie nie tylko dla polskiej kultury. Jest przypomnieniem, że Pelplin pozostaje jednym z najważniejszych miejsc przechowywania europejskiej pamięci - miejscem, w którym historia, sztuka i duchowość spotykają się w wyjątkowy sposób.