Cyberataki i dezinformacja nabierają na sile w całej UE

Rosja z pomocą Białorusi prowadzi przeciwko Polsce wojnę kognitywną (poznawczą). Działania te mają zwiększyć podziały w naszym społeczeństwie i osłabić zaufanie do instytucji oraz procesów demokratycznych, również w Unii Europejskiej - to wnioski z raportu Zespołu ds. Dezinformacji Komisji ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich z początku 2025 roku. Europoseł KO Michał Wawrykiewicz podkreśla że ataki na Europę będą się nasilać i przybierać nie tylko formę dezinformacji, ale również cyberataków oraz aktów dywersyjnych. Dlatego potrzebne są nowe narzędzia i zwiększone wysiłki, by przeciwdziałać atakom zewnętrznym.


Jedną z propozycji dotyczących intensyfikacji walki z tymi zjawiskami jest Europejska Tarcza Demokracji. To zaproponowany przez Komisję Europejską we współpracy z innymi instytucjami, m.in. Parlamentem Europejskim, pakiet narzędzi, które pozwolą wzmocnić odporność UE. O nowej inicjatywie rozmawiano podczas debaty "Czy Europejska Tarcza Demokracji nas ochroni?" zorganizowanej przez Biuro Parlamentu Europejskiego w Polsce oraz Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce. Działania w ramach tarczy mają się skupić na trzech głównych obszarach: ochronie integralności przestrzeni informacyjnej, wzmocnieniu instytucji, uczciwych i wolnych wyborów oraz wolnych i niezależnych mediów, a także zwiększeniu zaangażowania obywateli i odporności społeczeństwa.


Ważnym rezultatem Europejskiej Tarczy Demokracji będzie nowe Europejskie Centrum ds. Odporności Demokratycznej. Ma ono gromadzić wiedzę fachową i zasoby UE oraz państw członkowskich w celu zwiększenia zdolności do przewidywania zagrożeń, wykrywania ich i reagowania. Tarcza zakłada także wspieranie budowy społeczeństwa obywatelskiego. W ramach nowego budżetu Unii na lata 2028-2034 Komisja Europejska przewidziała 9 mld euro na program AgoraEU, którego celem jest m.in. zwiększenie demokratycznego uczestnictwa w życiu politycznym.

W strategii zapowiedziano przygotowanie aktu o usługach cyfrowych dotyczącego incydentów oraz protokołu kryzysowego, aby ułatwić koordynację między odpowiednimi organami i zapewnić szybkie reagowanie w odpowiedzi na szeroko zakrojone i potencjalnie ponadnarodowe operacje informacyjne. Utworzona zostanie niezależna europejska sieć kontrolerów informacji, która ma zwiększyć zdolność weryfikacji informacji we wszystkich językach urzędowych UE. Z kolei Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych opracuje nowe niezależne zdolności w zakresie monitorowania i analizy sytuacyjnej w odniesieniu do wyborów lub wydarzeń kryzysowych.

Komisja zapowiedziała także większe wsparcie finansowe dla niezależnego i lokalnego dziennikarstwa w ramach nowego programu na rzecz odporności mediów.


Raport Zespołu ds. Dezinformacji Komisji ds. badania wpływów rosyjskich i białoruskich wskazuje, że tzw. wojna kognitywna, której celem jest wpływania na postawy i zachowania na poziomie jednostki i populacji, jest w Rosji oficjalnie uznanym elementem działań wojennych. Kreml wydaje na nią 2-4 mld dol. rocznie. To nie jest tylko "zwykłe" wprowadzanie w błąd, ale przede wszystkim wpływanie na procesy polityczne czy gospodarcze.


Jak wynika z raportu "Microsoft Digital Defense Report 2025", Polska jest w Europie jednym z głównych celów grup hakerskich sponsorowanych przez obce państwa, zajmując trzecią pozycję, za Ukrainą i Wielką Brytanią. Jesteśmy jednocześnie na 10. pozycji na kontynencie pod względem liczby użytkowników dotkniętych cyberatakami. Raport wskazuje również, że w okresie od lipca 2024 do czerwca 2025 roku rosyjskie grupy cybernetyczne wyraźnie zintensyfikowały i rozszerzyły swoje operacje, obejmując nimi nie tylko Ukrainę, lecz również kraje należące do NATO, także Polskę. Ich aktywność wobec tych krajów wzrosła o 25 proc.

- Pamiętajmy, że działania operacyjne służb rosyjskich i białoruskich mają miejsce również na zachodzie Europy, gdzie mieliśmy do czynienia z atakami dronowymi. Z dezinformacją mamy do czynienia właściwie w całej przestrzeni europejskiej - podkreśla polityk.

Instytucje Unii Europejskiej podkreślają, że reżimy autorytarne starają się wykorzystywać podziały w społeczeństwach państw członkowskich, podważać zaufanie do instytucji demokratycznych oraz wartości, na których opiera się UE. To stanowi poważne zagrożenie dla demokracji w Unii. Stąd potrzeba dodatkowych wysiłków na rzecz walki z tymi zagrożeniami.