Śmierć kontradmirała Adama Mohuczego w więzieniu stalinowskim w Sztumie

7 maja 1953 roku w więzieniu w Sztumie zmarł kontradmirał Adam Mohuczy, ps. "Pirat". To jeden z pionierów polskiej marynarki wojennej i organizator szkolnictwa morskiego w odrodzonej Polsce. Był współtwórcą i komendantem Szkoły Specjalistów Morskich w Tczewie, która odegrała istotną rolę w kształceniu kadr dla polskiej floty wojennej i handlowej w okresie międzywojennym. Powstanie tej placówki miało ogromne znaczenie dla młodego państwa polskiego, które po 1918 roku budowało od podstaw własny dostęp do morza oraz struktury Marynarki Wojennej.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku Adam Mohuczy brał udział w działaniach obronnych przeciwko agresji niemieckiej. Po klęsce Polski kontynuował działalność wojskową i pozostał związany z marynarką. Po zakończeniu II wojny światowej został pierwszym dowódcą Marynarki Wojennej Polski Ludowej. W pierwszych powojennych latach odpowiadał za odbudowę floty zniszczonej przez działania wojenne oraz organizację struktur marynarki w nowych realiach politycznych.

Mimo swoich zasług wojennych i organizacyjnych padł ofiarą represji stalinowskich. W 1949 roku został aresztowany przez komunistyczne władze bezpieczeństwa. Oskarżono go o sabotaż i działalność przeciwko państwu, choć zarzuty te nie miały rzeczywistych podstaw i były elementem szerokiej akcji wymierzonej w przedwojennych oficerów Wojska Polskiego. W okresie stalinowskim wielu wysokich rangą wojskowych było usuwanych z armii, więzionych lub skazywanych w pokazowych procesach, ponieważ władze komunistyczne uważały ich za politycznie niepewnych.

W 1952 roku kontradmirał Mohuczy został skazany na 13 lat więzienia. Osadzono go między innymi w ciężkim więzieniu w Sztumie, które w czasach stalinowskich było miejscem przetrzymywania wielu więźniów politycznych. Warunki panujące w zakładzie karnym były bardzo trudne. Więźniowie cierpieli z powodu chorób, niedożywienia i brutalnego traktowania. Adam Mohuczy zmarł tam 7 maja 1953 roku, mając 58 lat.

Po 1956 roku wielu represjonowanych oficerów zostało pośmiertnie zrehabilitowanych. Także postać Adama Mohuczego przywrócono polskiej historii wojskowości jako jednego z zasłużonych oficerów Marynarki Wojennej i organizatorów polskiego szkolnictwa morskiego. Dziś jest pamiętany zarówno w środowisku marynarskim, jak i w historii Tczewa, gdzie odegrał ważną rolę w rozwoju edukacji morskiej.

• adam mohuczy
• szkoła morska
• szkoła specjalistów morskich w tczewie